اجزای ترکیب بندی

اجزای ترکیب بندی در عکاسی

 

کادربندی چیست

برای انتقال مفاهیمی که در سر داریم، از طریق عکس، عکس مورد نظر باید ترکیب بندی مناسبی داشته باشد، اما ترکیب بندی مناسب یعنی چه؟ هرچند لغت “ترکیب بندی” بسیار استفاده شده، اما به ندرت تعریف شده است و به سختی می توان آن را توضیح داد. برای شروع می توان گفت ترکیب بندی، چینش اجزاست به طوری که یک قطعه ی هنری کامل را تشکیل دهد. اگر هدف از عکس بیان مفهومی باشد، ترکیب بندی وسیله ایست برای رسیدن به مقصد. به عبارتی با ترکیب بندی مناسب، می توان مخاطب را جذب عکس کرده و توجه او را تا انتقال کامل مفهوم مورد نظر روی عکس نگه داشت.

چشم انسان چگونه می بیند؟

هرچند چشمان انسان محدوده ی وسیعی را پوشش می دهد، اما محدوده ای که بر روی آن تمرکز شده، مقدار خیلی کمی بودده و تنها حدود ۳ درجه است. به همین دلیل چشم کل یک منظره را در یک نگاه نمی بیند و تصویر کلی با قرار دادن قطعات کوچکی از منظره در کنار هم در ذهن شکل میگیرد. به طور مثال، هرچند هنگام خواندن یک متن، کل متن در محدوده ی دید شما هست ولی تمرکز دید شما صرفاً بر روی یک یا دوکلمه می تواند باشد. سپس چشم با تمرکز کردن و خواندن کلمات و کنار هم چیدن آن ها در ذهن، جمله را تشکیل می دهد.

هنگام دیدن تصویر نیز اتفاق مشابهی رخ می دهد اما این بار ترتیبی وجود نداشته و چشم به طور تصادفی اجزای مختلف تصویر را بررسی می کند و ذهن، با چیدن آن اجزا تصویر را می سازد. حین حرکت سریع چشم برای بررسی قسمت های مختلف تصویر، تمام اجزا از توجه یکسانی برخوردار نیستند، برخی چشم را برای چند ثانیه ای نگه می دارند و برخی تنها لحظه چشم را جلب خود می کنند.

هنگامی که یک عکس ترکیب بندی خوبی داشته باشد، چشم مخاطب ابتدا به سمتی جلب می شود که هنرمند (عکاس) قصد داشته آن قسمت در ذهن بیننده ماندگار شود. با استفاده از ترکیب بندی خوب، هنرمند، چشم بیننده را به صورت کنترل شده، برای بررسی عکس هدایت می کند.

هدف از بررسی اجزای ترکیب بندی، شناخت یک ترکیب بندی خوب و استفاده از آن برای انتقال مفهوم مورد نظر در عکس می‌باشد.

اجزای ترکیب بندی

در این قسمت تاثیر اجزای ترکیب بندی را به طور خلاصه بررسی کنیم.

۱- نور

اهمیت فوق العاده ی نور در عکاسی را نمی توان انکار کرد. در واقع نور مهمترین عنصر در عکاسی است. سنسور یا فیلم دوربین تنها نور را تشخیص می دهند و درکی نسبت به خطوط و اشیا ندارند. تفاوت در مقدار، نوع و زاویه نور باعث ایجاد اشکال و خطوط می شود. به همین دلیل، نور یکی از مهمترین اجزای ترکیب بندی است. با داشتن درک درست از پراکندگی نور در تصویر، نوع و مقدار نور، می توان به عکسی خوب دست یافت.

توجه داشته باشید هنگامی که صحبت از نور می‌شود، صرفاً مقدار نور مورد نظر نیست. مقدار نور را می‌توان با تغییر تنظیمات دوربین، کم یا زیاد کرد. به طور مثال در عکاسی از چهره، نور شدید آفتاب با نور لطیف هوای ابری باعث نتایج کاملا متفاوتی می‌شود. همچنین هنگامی که خورشید در آسمان است، بسته به این که خورشید پشت چهره قرار داشته باشد یا روبروی آن، نتایج متفاوتی به دست می‌آید. برای گرفتن یک عکس خوب باید به این موارد توجه کرد.

 

نور شدید و مستقیم، سایه های شدیدی ایجاد می‌کند

استفاده از نور ملایم و غیر مستقیم، سایه های لطیف تر و ضعیف تری ایجاد می‌کند.

۲- رنگ

جدای از تفاوت نور که باعث ایجاد تضاد و جذابیت می شود، تفاوت رنگ ها نیز می‌تواند تضاد ایجاد کند. همچنین رنگ های مختلف دارای حس بوده و با استفاده از رنگ مناسب بهتر می‌توان با احساسات بیننده ارتباط برقرار کرد. به همین دلیل در عکاسی رنگی، انتخاب رنگ مناسب برای بک گراند و سوژه (در صورت امکان تغییر رنگ تمام یا قسمتی از سوژه) اهمیت پیدا می‌کند. همین طور در مواردی که مستند بودن اثر اهمیت دارد، دقیق بودن رنگ ها بسیار مهم است.

به نظر شما کدام یک از دو عکس زیر، حقیقت ماجرا را روایت می‌کند؟

 

یک هوای گرم پر از گرد و غبار (به دلیل استفاده از رنگ های گرم)

یک روز سرد و مه آلود (به دلیل استفاده از رنگ های سرد)

۳- تضاد و حالت کلی نور

منظور از حالت کلی نور یا لحن (ترجمه ای برای tone در این متن) را با دو عکس زیر بهتر متوجه می شوید. در یک عکس نور کلی زیاد بوده و در عکسی دیگر نور کلی عکس کم است. همان طور که می بینید، عکس با نور کمتر، بیشتر حس های منفی مانند ترس و افسردگی را منتقل می کند. در مقابل عکس با نور بیشتر، حس امید و پر انرژی ای دارد. البته میزان نوری که برای عکس انتخاب می کنیم باید با توجه به عوامل موثر دیگر باشد. به طور مثال در این جا، درخت خشک شده، بیشتر حس افسردگی دارد تا پر انرژی بودن، پس بهتر است از نور های کم استفاده شود تا آن حس را تقویت کنیم.

 

dark tones

عکس با نور کلی کم (عکس از کتاب The Art of Photography)

hight tonesعکس با نور کلی زیاد (عکس از کتاب The Art of Photography)

اختلاف نور در دو قسمت کنار هم در عکس تضاد ایجاد می کند. هر چه تضاد بیشتر باشد، آن قسمت از عکس برای مخاطب جذاب تر شده و احتمال بیش تری وجود دارد که چشم بیننده در ابتذا به آن قسمت از عکس جذب شود. البته بسیاری از اوقات تضاد زیاد مطلوب نیست و با هدف اصلی عکس تناقض دارد. (به طور مثال برای انتقال حس آرامش و آسودگی، استفاده از تضاد زیاد در کل عکس کار درستی نیست.) به طور مثال در عکس زیر به دلیل تضاد زیاد دوچرخه سوار با پس زمینه، اولین موردی که در عکس به چشم می آید، فرد و دوچرخه اش است.

 

Cyclist under the bridge

۴- خط

خط یکی از قوی ترین اجزای ترکیب بندی است. چشم به طور ناخودآگاه، خطوط پرسپکتیو را دنبال می‌کند، به طوری که انگار راه دیگری وجود ندارد. به طور معمول چشم، یک خط را از ابتدا تا انتها دنبال می‌کند، به همین دلیل استفاده‌ی درست از خط می‌تواند چشم مخاطب را به سمت مورد نظر هدایت کند.

خطوط مورب با ایجاد حس عدم پایداری و تنش، تأثیر به سزایی بر ترکیب بندی عکس دارند. پویایی آن ها به این دلیل که نه ایستاده اند (عمودی) و نه خوابیده (افقی). در مقابل خطوط عمودی یا افقی، حس پایداری و ماندگاری را منتقل می‌کنند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *